انواع سردردها و بدترین سر درد چیست؟

انواع-سردرد

تخمین زده می شود در حدود 30 تا 90 درصد افرادی که به دنبال ضربه های خفیف سر، در آنها سردرد بوجود می آید، به طور متناقضی میزان بروز سردرد و طول مدت زمان سردرد در این افراد که دچار صدمات خفیف شده اند نسبت به افرادی که ضربات شدیدتری را تجربه کرده اند، بیشتر است.

انواع سر درد


سردردهای پس از ضربه

در افرادی که سابقه سردرد داشته اند، بیشتر شایع است. جالب توجه است که بیمارانی که دچار ضربه های یاتروژنیک شده اند هنگامی که به دلیل تومور مغزی (غیر از نوع آکوستیک نوروما) یا صرع غیر قابل کنترل تحت عمل کرانیوتومی قرار می گیرند، اگر دچار سردرد شوند، اغلب دچار سردردهای ترکیبی از نوع تنشی خود بخود بهبودی یابنده و کوتاه مدت و سردردهای ناشی از محل آسیب می شوند.

بر اساس معیارهای تشخیصی انجمن بین  المللی سردرد؛ آغاز حمله سردرد باید در کمتر از 7 روز پس از صدمه باشد. آغاز سردرد در کمتر از 7 روز، قراردادی و اختیاری است به خصوص که اتیولوژی میگرن پس از ضربه به طور کامل شناخته نشده است. به عنوان مثال، صرع، پس از تکان مغزی ممکن است دارای دوره کمون چند ماهه یا چند ساله باشد. مشابه با آن جای تعجب نیست اگر میگرن ناشی از صدمه به سر، هفته ها یا حتی ماه ها پس از صدمه خود را نشان دهد. بر عکس به دلیل اینکه میگرن یک اختلال شایع تری است هر چه فاصله ی بین ایجاد ضربه و حمله سردرد بیشتر باشد، احتمال این که میگرن بدون دلیل بوجود آمده باشد، بیشتر می شود.

 به طور فرضی فرد 27 ساله ای را در نظر بگیرید که دو ماه پس از صدمه خفیف سر به دلیل تصادف رانندگی دچار حمله میگرنی جدیدی شده است. با توجه به اینکه میزان بروز میگرن در مردان زیر 30 سال 25 درصد در سال یا در این مورد 042/0 درصد در هر دو ماه است، آیا این حمله میگرنی به دلیل ضربه خفیف سر بوده است یا به طور اتفاقی بروز کرده است؟ به نظر می رسد که سه ماه دوره کمون منطقی تر نسبت به هفت روز پس از ایجاد صدمه باشد. بسیاری از بیماران بیش از یک نوع سردرد یا سردردهایی همراه با ویژگی های سردرد تنشی و میگرنی را تجربه می کنند. صدمات وارد شده به گردن معمولاً همراه با ضربه سر بوده و می تواند موجب سردرد شود. سردردهای ناشی از ضربه های گردن در بخش بعدی در قسمت صدمات شلاقی سر و گردن توضیح داده خواهد شد.

سردرد نوع تنشی

85 درصد از سردردها پس از ضربه از نوع سردردهای تنشی محسوب می شوند. این سردردها انواع متفاوتی از لحاظ توزیع درد دارند که شامل نوع منتشر در تمام سر، گردنی- پشت سری، دو طرفه پیشانی، دو طرفه گیجگاهی، عرقچینی یا به شکل نواری در دور سر می باشد. سردردهای دائمی یا سردردهای متناوب که مدت آن نیز متفاوت است معمولاً به صورت احساس فشار، کشش و یا یک درد مبهم توصیه می شود. سردرد ممکن است به صورت روزانه بروز کند. صدمه به مفصل فکی گیجگاهی می تواند به دلیل ضربه مستقیم به آن باشد و یا به صدمه وارد شده به سر مربوط شود. بیماران ممکن است از درد در ناحیه فک، دردهای یکطرفه در ناحیه پیشانی – گیجگاهی در سمت آسیب و سردردهای فشاری شکایت کنند.

نورآلژی اکسی پیتال

واژه نورآلژی اکسی پیتال یک نامگذاری اشتباه است زیرا درد لزوماً از عصب اکسی پیتال و معمولاً ماهیت نورالژیکی نیز ندارد. نورالژی اکسی پیتال بزرگ نوع شایع سردردهای پس از ضربه است ولی به طور شایعی بدون صدمه به سر نیز دیده می شود. درد، احساس فشار، دردهای بسیار شدید یا آزار دهنده ممکن است در نواحی پس سری گردنی و یا پاریتال، تمپورال، فرونتال یا اطراف حدقه چشم و پشت حدقه چشم حس شود. گاهی یک نورآلژی واقعی می تواند به صورت دردهای ناگهانی و حمله های شدید و زودگذر باشد. سردرد ممکن است چند دقیقه یا چند ساعت و یا حتی چند روز طول بکشد و دو طرفه یا یک طرفه باشد. نورآلژیای اکسی پیتال خفیف تر نیز به همین صورت و همراه با دردهایی اتفاق که بیشتر به نواحی کناری تر جمجمه انتشار یافته و حس می شود. سردرد ممکن است به دلیل فشردگی عصب اکسی پیتال بزرگ در قسمت های مختلف از جمله آپونوروز عضلات ذوزنقه ای فوقانی یا عضله سمی اسپاینال کاپیتیس و یا بدون فشار بر روی نقاط ماشه ای آن ها یا دیگر عضلات ساب اکسی پیتال ایجاد شود. فشار انگشت بر روی عصب اکسی پیتال بزرگ در خط فوقانی میانی گردن (نیمه راه بین ماستوئید خلفی و برجستگی اکسی پیتال) موجب ایجاد سردرد مجدد می شود.

 با این وجود درد ناشی از محل اتصال مفصلی مهره گردنی C3 – C2 یا سایر موارد غیر طبیعی بخش فوقانی ستون مهره گردنی و حفره خلفی جمجمه، ممکن است موجب ایجاد سردردهای مشابه شوند. صدمات سر می تواند موجب آسیب محل اتصال مفصلی مهره گردنی C3 – C2 و بروز سردردناشی از ریشه سوم گردنی شود.

میگرن

حمله های مکرر و عود کننده میگرن با یا بدون اورا می تواند به دلیل صدمات خفیف باشد. ضربه به سر می تواند منجر به بروز سردردهای میگرنی شدید در نوجوانانی شود که سابقه خانوادگی سردردهای میگرنی دارند. این نوع سردرد در اصل سردرد میگرنی بازیکنان فوتبال نامیده می شود که توصیف کننده شروع حملات متعدد میگرن در مردان جوان فوتبالیست فقط در اثر اصابت توپ به سر آنها می باشد. نظیر چنین حملاتی ممکن است به دلیل صدمات خفیف سر در هر نوع ورزش دیگر نیز ایجاد شود. معروف ترین نمونه از این مورد برگشت دنوربرونکوس بود که چند صد میلیون نفر از مردم سراسر دنیا در طول سال 1998 در جام برتر شاهد آن بودند.

ترل دیویس که از قبل مبتلا به میگرن بود، پس از زدن توپ با سر در انتهای یک چهارم اول بازی دچار حمله میگرن با اورا شد. با استفاده از اسپری دی هیدروارگوتامین از راه بینی توانست به یک چهارم سوم بازی راه پیدا کند و و برنده مسابقه شده و یک رکورد جدید در مسابقات جام برتر باقی گذاشته و به عنوان برترین بازیکن معرفی شود. کودکان، نوجوانان و افراد جوان به دنبال ضربات خفیف وارد شده به سر ممکن است دچار عوارض نورولوژیکی موقت مختلف شوند که همیشه هم همراه با سردرد نیستند و ممکن است دلیل آن اسپاسم عروقی باشد. چهار نوع علائم بالینی به صورت همی پارزی، خواب آلودگی، تحریک پذیری و استفراغ، کوری موقت، که اغلب با صدمات اکسی پیتال ایجاد میشود و نشانه هایی از درگیری ساقه مغز هستند.

سردردهای کلاستر (خوشه ای)

سردردهای کلاستر به ندرت به دلیل صدمات خفیف سر ایجاد می شوند.

نورآلژیای سوپرااربیتال و اینفرا اربیتال

آسیب شاخه سوپرا اربیتال که جدا شده از اولین تقسیم عصب تری ژمینال است و از قسمت زیرین سوراخ سوپرا اربیتال درست در زیر و داخل ابرو عبور می کند می تواند باعث نورالژی سوپرا اربیتال شود. به همین ترتیب نورالژیای اینفرا اربیتال می تواند ناشی از ضربه به قسمت تحتانی اربیت باشد. دردهای آزار دهنده، ناگهانی و شدید و زودگذر همراه با کاهش یا تغییر حس و گاهی کاهش تعریق در مناطق پراکندگی این عصب نیز ممکن است وجود داشته باشد. دردها ممکن است به صورت حملات ناگهانی شدید و یا مدام باشند. در اطراف محل آسیب دیده  ممکن است دردهای خفیف یا دردهای شدید و آزاردهنده بوجود آید.

زخم های عمیق اسکالپ و ترومای موضعی

معمولاً بر روی زخم های اسکالپ دیزستزی بوجود می آید. با وجود یا عدم وجود پارگی، دردهای ناگهانی و شدید یا زودگذر همراه با سوزش و خارش در روی محل ترومای اصلی می تواند ایجاد شود. این علائم ممکن است هفته ها و حتی ماه ها ادامه داشته باشند اما به ندرت بیشتر از یکسال طول می کشند.

هماتوم سابدورال

پاره شده وریدهای ارتباطی پارساژیتال (که موجب تخلیه خون از سطح نیمکره ی مغزی به سمت سینوس های وریدی دورا می شود) منجر به تشکیل هماتوم در داخل فضای سابدورال می گردد. حتی آسیب های خفیف بدون از بین رفتن هوشیاری مانند کوبیدن مشت به سر، با ضربه های خفیف ناشی از رانندگی در ماشین های سواری کوچک بچه گانه یا سورتمه در شهربازی شود. سقوط و ضرب و جرح ناشی از نزاع، بیشتر از تصادفات رانندگی منجر به هماتوم ساب دورال می شود.

هماتوم های ساب دورال معمولاً در روی نیمکره های مغزی ایجاد می شود اما مکان های دیگر مانند بین لب اسکی پیتال و تنتوریوم سربلی (مخچه) یا بین لب گیجگاهی و قاعده جمجمه نیز مکان های مناسب برای ایجاد هماتوم هستند. یک هماتوم ساب دورال 2 تا 14 روز پس از آسیب به سر هنگامی که مخلوطی از خون لخته شده و خون مایع وجود دارد تحت حاد محسوب می شود و هنگامی که پس از گذشت 14 روز از حادثه با مایع پر می شود، هماتوم مزمن خوانده می شود. خونریزی مجدد ممکن است در مرحله مزمن بوجود آید. سن بیشتر بیماران دچار هماتوم ساب دورال مزمن، اواخر میانسالی و یا بالاتر است.

در هماتوم ساب دورال ممکن است معاینه عصبی طبیعی باشد. سردردهای مرتبط با هماتوم ساب دورال غیر اختصاصی اند و ماهیتی از خفیف تا شدید و حمله ای تا ثابت را شامل می شوند. سردردهای یکطرفه معمولاً به دلیل هماتوم های ساب دورال همان سمت بوجود می آیند. سردرهای مربوط به هماتوم ساب دورال مزمن، دارای حداقل یکی از ویژگی های زیر در 75 درصد موارد هستند. بروز ناگهانی، درد شدید، تشدید آن با سرفه کردن، زور زدن، ورزش، استفراغ و یا تهوع.

هماتوم های ایپدورال

خونریزی در داخل فضای اپیدورال به دلیل وارد آمدن ضربه مستقیم به سر موجب ایجاد یک هماتوم اپیدورال می شود. منشأ خونریزی متفاوت است و ممکن است شریانی یا وریدی و یا هر دو باشد. در قسمت سوپراتنتوریال، خونریزی ممکن است از یکی از منابع زیر بوجود آمده باشد: شریان مننژیال میانی (50 درصد)، ورید مننژیال میانی (33 درصد)، سینوس وریدی دورال (10 درصد) و منابع دیگری مثل خونریزی شدید از محل خط شکستگی (7 درصد). بیشتر موارد هماتوم های اپیدورال در فوسای خلفی جمجمه به دلیل خونریزی سینوس وریدی دورال است. محل های ایجاد هماتوم های اپیدورال عبارتند از: مناطق گیجگاهی- معمولاً در زیر بخش اسکواموس استخوان گیجگاهی (70 درصد)، برآمدگی فرونتال (15 درصد)، پاریتواکسیپیال (10 درصد)، پارساژیتال یا فوسای خلفی (5 درصد). 95 درصد هماتوم های اپیدورال یک طرفه هستند. هماتوم های اپیدورال معمولاً در سنین بین 10 تا 40 سال ایجاد می شوند و در سنین زیر 2 سال یا بالای 60 سال کمترین شیوع را دارند. تصادفات رانندگی و سقوط شایع ترین علل این هماتوم ها هستند. ترومای جزئی و معمولی، بدون از بین بردن هوشیاری فرد می تواند یکی از دلایل آن باشد. 40 درصد از بیمران دارای هماتوم اپیدورال، دارای معیار کومای گلاسکو (GCS) 14 یا 15 می باشند. کمتر از یک سوم بیماران دارای آنتراکت واضح و کلاسیک هستند (ابتدا عدم هوشیاری، سپس بهبودی و مجدداً عدم هوشیاری). تا 30 درصد موارد، هماتوم های اپیدورال مزمن هستند. بیمار اغلب کودک یا جوانی است که ظاهراً دچار یک آسیب سطحی بدون از دست دادن هوشیاری شده است. یک سردرد دائم و مداوم پس از آن بوجود می آید که اغلب همراه با تهوع، استفراغ، و از دست دادن حافظه خواهد بود که ممکن است به صورت سندرم پس از ضربه به نظر برسد. پس از گذشت روزها و هفته ها، یافته های موضعی عصبی ظاهر می شوند. سردردهای اپیدورال حاد و مزمن ممکن است دو طرفه و یا یک طرفه و یا می توانند غیر اختصاصی باشند.

سردردهای ناشی از کاهش فشار مایع مغزی نخاعی

ضربه ممکن است منجر به نشت مایع مغزی نخاعی از محل پارگی روکش دورا در ریشه یا محل شکستگی صفحه غربالی شده و در نتیجه منجر به سردردهای ناشی از کاهش فشار مایع مغزی نخاعی شود که مشخصات این نوع سردرد مانند سردردهای ناشی از پونکسیون مایع نخاعی است.

اولین یا بدترین سردرد


اولین یا بدترین سردرد به نوع جدیدی از سردرد گفته می شود که می تواند اولیه حمله از یک سردرد اولیه مانند میگرن یا سردرد کلاستر بوده و یا بدترین سردرد که می تواند ناشی از یک اختلال اولیه یا ثانویه باشد. شکایت اصلی حدود 1 درصد کسانی که به اورژانس مراجعه می کنند، یک سردرد با شروع حاد است. حدود 20 درصد کسانی که با شکایت بدترین سردرد در طول عمرشان به اورژانس مراجعه می کنند به خونریزی ساب آرکنوئید مبتلا شده اند. علل بسیار زیادی برای سردردهایی با شروع حاد و شدید وجود دارد. موارد زیر می تواند باعث یک سردرد با شروع ناگهانی شود ولی بیشتر مواقع مانند مننژیت، انسفالیت، سینوزیت، سلولیت پره اوربیت، ترومبوز وریدهای مغزی، نوریت عصب بینایی، میگرن، بیماری های ایسکمیک عروق مغزی و واسکولیت مغزی، سردرد یک شروع تحت حاد دارد. یک سردرد حاد و شدید همراه با سفتی گردن می تواند علامت هشداری برای خونریزی ساب آراکنوئید، مننژیت و یا یک عفونت سیستمیک باشد. با وجودی که بسیاری از سردردهای اولیه و شدید می توانند ناشی از میگرن باشند ولی بایستی توجه داشت که تشخیص میگرن یک تشخیص انتزاعی (رد سایر علل) است. بسیاری از سردردهای ثانویه علائم میگرن را تقلید می کنند. این بخش کتاب سردردهای ناشی از خونریزی ساب آراکنوئید و سردردهای رعدآسا را مرور می کند. سایر علل و انواع دیگر سردردهای اولیه و شدید در سایر بخش ها توصیف خواهد شد.

سردردهای پس از ضربه


اینگونه سردردها عموماً به دنبال صدمات سر و گردن به وجود می آیند. در این بخش صدمات خفیف وارد شده به سر و سندرم تکان مغزی پس از ضربات مغزی و صدمات شلاقی شکل به سر و گردن که دو موضوع بحث برانگیز در علم پزشکی محسوب می شوند، مورد بررسی قرار می گیرند. انواع سردردهای ناشی از صدمات دیگر گردن شبیه به سردرهایی هستند که به دنبال صدمات شلاقی شکل به وجود می آیند.

بررسی صدمات خفیف به سر و سندرم پس از ضربه (تکان) مغزی


صدمات خفیف وارد شده به سر 75 درصد از تمام صدمات مغزی را تشکیل می دهد. صدمات خفیف وارد شده به سر را می توان بر اساس معیارهای زیر تعریف کرد: از دست دادن هوشیاری به مدت سی دقیقه یا بیشتر یا گیج شدن بدون از دست دادن هوشیاری، کاهش سطح هوشیاری اولیه بر اساس معیار GCS در حد 15-13 بدون اینکه متعاقباً بدتر شود، عدم وجود نقص موضعی عصبی بدون وجود شواهدی از شکستگی فرو رفته در جمجمه، هماتوم داخل مغزی یا سایر موارد غیر طبیعی مورد نیاز به جراحی در جمجمه، میزان بروز صدمات خفیف به سر در ایالات متحده آمریکا حدود 140 مورد در 100000 نفر است.

 دلایل ایجاد صدمات سر

حوادث ناشی از رانندگی با وسایل نقلیه 45 درصد، صدمات ناشی از سقوط 30 درصد، سوانج و حوادث ناشی از شغل 10 درصد، حوادث ناشی از وسایل تفریحی 10 درصد، صدمات ناشی از ضرب و شتم و دعوا 5 درصد مواردتصادفات رانندگی در بین جوانان بیشتر شایع است و حوادث ناشی از سقوط بیشتر در بین سالخوردگان دیده می شود. حوادث رانندگی و صدمات ناشی از سقوط در بین مردان بیشتر از زنان دیده می شود. حدود نیمی از بیماران درگیر شده صدمات خفیف سر، 15 تا 35 ساله هستند. بیش از 5 درصد بیمارانی که دچار این عارضه شده اند به سندرم پس از ضربات مبتلا می شوند. در ایالات متحده آمریکا حدود 20 تا 40 درصد از افرادی که دچار صدمات خفیف سر شده اند به دنبال درمان خود نیستند.

علائم بالینی


در تکان مغزی تغییرات ایجاد شده در اثر ضربه در وضعیت دماغی و مغزی است که می تواند باعث کاهش هوشیاری شود و یا کاهش هوشیاری ایجاد نکند. سندرم پس از تکان مغزی معمولاً به دنبال ضربات خفیف در سر ایجاد شده و با بروز یک یا مجموعه ای چند علامت خود را نشان می دهد. این علائم عبارتند از: انواع سردردها، علائم و نشانه هایی در اعصاب کرانیال، شکایتهای روانشناختی و جسمی، اختلالات شناختی و عوارض دیگر . شایع ترین شکایات عبارتند از: سردرد، سرگیجه، خستگی، تحریک پذیری، اضطراب، بی خوابی، عدم تمرکز، و از دست دادن حافظه و حساسیت نسبت به صدا. از دست دادن هوشیاری لزوماً در سنردم تکان مغزی دیده نمی شود.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *